Uz. Dr. Görkem Astarcıoğlu
İnfluenza (Grip) Nedir?
İnfluenza, influenza virüslerinin neden olduğu, özellikle çocuklarda sık görülen akut solunum yolu enfeksiyonudur. İnfluenza virüsleri temel olarak İnfluenza A, İnfluenza B ve nadiren İnfluenza C olmak üzere üç ana gruba ayrılmaktadır. Çocuklarda hastalığa en sık neden olan türler İnfluenza A ve İnfluenza B virüsleridir. İnfluenza A halk arasında domuz gribi olarak bilinmektedir.
İnfluenza, çocuklarda yüksek ateş, halsizlik ve solunum yolu belirtileri ile seyreden bir hastalıktır. Özellikle küçük çocuklarda komplikasyon riski daha yüksek olabilir. Dünya genelinde influenza, çocuklarda hastaneye yatış ve sağlık hizmeti başvurularının önemli nedenlerinden biridir.
Çocuklar, influenza virüsünün toplumda yayılmasında önemli rol oynamaktadır, çünkü çocuklarda virüs yayılımı yetişkinlere göre daha uzun sürebilir ve bulaştırıcılık daha yüksek olabilir.
Çocuklarda İnfluenza Nasıl Bulaşır?
İnfluenza virüsü oldukça bulaşıcıdır ve genellikle:
- Öksürük ve hapşırık damlacıkları ile
- Yakın temas yoluyla
- Kontamine yüzeyler üzerinden
- Kirli eller aracılığıyla
bulaşmaktadır.
İnfluenza virüsü özellikle kapalı ve kalabalık ortamlarda hızla yayılabilir. Bu nedenle okul ve kreş gibi ortamlarda bulaş riski artmaktadır.
Çocuklarda bulaştırıcılık süresi genellikle:
- Belirtiler başlamadan 1 gün önce
- Belirtiler başladıktan sonra 5–7 gün
olarak bildirilmektedir. Küçük çocuklarda bu süre daha uzun olabilir.
Çocuklarda İnfluenza Belirtileri
Çocuklarda influenza belirtileri genellikle ani başlar ve hızlı ilerler. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yüksek ateş
- Öksürük
- Boğaz ağrısı
- Burun akıntısı
- Kas ağrıları
- Baş ağrısı
- Halsizlik
- İştahsızlık
Bazı çocuklarda ayrıca:
- Kusma
- İshal
- Karın ağrısı
gibi gastrointestinal belirtiler de görülebilir. Bu durum özellikle küçük çocuklarda daha sık görülmektedir.
İnfluenzanın A tipi ile enfekte olunduysa ateş yüksekliği daha ön planda olmaktadır. Ateş aynı yüksekliğini ve sıklığını koruyarak yaklaşık 5 günü tamamlamadan düşmemektedir. Bu kısımda etkili ateş takibi ve yönetimi önem kazanmaktadır. Aşırı ateş düşürücü kullanımı ve ilaç zehirlenmelerine dikkat edilmelidir.
İnfluenzanın B tipi ile enfekte olunduysa ateşten ziyade halsizlik, yorgunluk, iştahsızlık, tabiri caizse perperişanlık daha ön plandadır. Kemik ağrıları oldukça belirgindir. Çocuk sürekli uyumak ister, oyun oynamaya dahi mecali olmayabilir. Beslenememe ve yeterli sıvı alamama durumlarında hastaneye yatış ve damardan serum tedavisi gerekebilmektedir. Kan tetkikleri yapılması zorunlu olmasa da, yapılırsa kanda akyuvar, alyuvar ve trombosit sayılarında azalma dikkati çekebilir. Hastalık geçtikten sonra hücre sayıları yeniden normale dönmektedir.
Bebeklerde İnfluenza Belirtileri
Bebeklerde influenza belirtileri farklı seyredebilir:
- Yüksek ateş
- Beslenme güçlüğü
- Huzursuzluk
- Uyku hali
- Hızlı solunum
Bebeklerde influenza daha ciddi seyredebilir ve yakından takip edilmelidir.
Çocuklarda İnfluenza Kaç Gün Sürer?
İnfluenza enfeksiyonu genellikle:
- İlk 3 gün yüksek ateş
- 5–7 gün belirgin belirtiler
- 1–2 hafta halsizlik
şeklinde seyredebilir. Bazı çocuklarda öksürük daha uzun sürebilir.
Çocuklarda İnfluenza Hangi Durumlarda Tehlikelidir?
Aşağıdaki durumlarda sağlık profesyoneline başvurulmalıdır:
- Yüksek ateşin 3 günden uzun sürmesi
- Nefes darlığı
- Hızlı solunum
- Morarma
- Beslenememe
- Aşırı halsizlik
- Kusma ve sıvı alamama
Bu belirtiler komplikasyon geliştiğini gösterebilir.
Çocuklarda İnfluenza Komplikasyonları
İnfluenza bazı çocuklarda ciddi komplikasyonlara neden olabilir:
- Zatürre
- Bronşiolit
- Orta kulak iltihabı
- Sinüzit
- Geniz eti büyümesi
- Astım alevlenmesi
Özellikle 5 yaş altı çocuklarda komplikasyon riski daha yüksektir.
O zamana dek belli bir dengede giden geniz eti büyüklüğü olan çocuklarda, geçirilmiş influenzadan sonra tekrarlayan kulak iltihapları, kronik gece öksürükleri, kulakta sıvı birikmesi ve geçici duyma azlığı görülebilir. Belki de geniz eti ameliyatı gündeme gelebilmektedir. Geniz eti büyüklüğü nedeniyle takip edilen çocukların influenzadan korunma yöntemlerine dikkat etmeleri ayrıca önemlidir.
Çocuklarda İnfluenza Tedavisi
İnfluenza tedavisi genellikle destekleyici tedavidir:
- Dinlenme
- Bol sıvı alımı
- Ateş kontrolü
- Burun temizliği
Bazı durumlarda antiviral ilaçlar kullanılabilir. Antiviral tedavi özellikle risk grubundaki çocuklarda önerilebilir. Antiviral ilaçların hastalığın ilk 48 saatinde başlanması etkili olmakta; daha geç başlanması halinde hastalığın seyrini tamamlamasını engelleyemediği bilinmelidir. Antiviral ilaçların mide bulantısı ve kusma yan etkileri nedeniyle toleransı herkes için kolay olmayabilir.
Çocuklarda İnfluenzadan Nasıl Korunulur?
İnfluenzadan korunmak için:
- Ellerin sık yıkanması
- Kalabalık ortamlardan kaçınılması
- Hasta kişilerle temastan kaçınılması
- Oyuncakların temizlenmesi
- Grip aşısı
önerilmektedir.
Grip aşısı çocuklarda influenza riskini azaltmada önemli rol oynamaktadır. 6 aydan büyük tüm çocuklara grip aşısı uygulanabilmektedir. Erişkinlere uygulanan aşı ile çocuklara uygulanan aşı aynıdır. Yarım doz uygulaması yapılmamakta, kaç yaşında olursa olsun çocuklara da tam doz aşı uygulanmaktadır. 9 yaşından küçük, yaşamında ilk defa grip aşısı ile aşılanacak çocukların 1 ay arayla iki defa aşılanmaları gerekmektedir. Takip eden senelerde tek doz aşılama yeterlidir. Aynı sezonda aşı olmadan evvel influenzaya yakalanmış olmak aşı olma gerekliliğini ortadan kaldırmamaktadır. Aşı nihayetinde her iki tipe karşı korumaktadır.
Sonuç
İnfluenza, çocuklarda sık görülen ve bazı durumlarda ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir enfeksiyondur. Erken belirtilerin fark edilmesi, uygun takip ve gerektiğinde sağlık profesyoneline başvurulması önemlidir. Özellikle risk grubundaki çocuklarda influenza daha dikkatli izlenmelidir.
Kaynakça
- Krammer, F., Smith, G. J., Fouchier, R. A., Peiris, M., Kedzierska, K., Doherty, P. C., … & García-Sastre, A. (2018). Influenza. Nature Reviews Disease Primers, 4(1), 3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29955068/
- Nair, H., Brooks, W. A., Katz, M., Roca, A., Berkley, J. A., Madhi, S. A., … & Campbell, H. (2011). Global burden of respiratory infections due to seasonal influenza in young children. The Lancet, 378(9807), 1917–1930. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22078723/
- Heikkinen, T., & Järvinen, A. (2003). The common cold and influenza in children. The Lancet, 361(9351), 51–59. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12517470/
- Uyeki, T. M., Bernstein, H. H., Bradley, J. S., Englund, J. A., File, T. M., Fry, A. M., … & Pavia, A. T. (2019). Clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America. Clinical Infectious Diseases, 68(6), e1–e47. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30566567/
